Stary kościół św. Katarzyny w Żejtun
Stary kościół św. Katarzyny, znany także jako kościół św. Grzegorza, to zabytkowy rzymskokatolicki obiekt sakralny znajdujący się w Żejtun na Malcie. Ta wyjątkowa budowla stanowi nie tylko ważny element dziedzictwa kulturowego wyspy, ale również ma znaczenie historyczne i religijne. Kościół, usytuowany na obrzeżach miasta, góruje nad malowniczymi widokami na zatokę Marsascala oraz port Marsaxlokk. Jego wezwanie do św. Katarzyny z Aleksandrii odnosi się do pierwszej kaplicy, która powstała na tym miejscu, będącej jednym z ośmiu głównych kościołów macierzystych Malty.
Topografia otoczenia
Kościół znajduje się na charakterystycznym wzgórzu u zbiegu dwóch dróg, co czyni go łatwo dostępnym dla mieszkańców parafii. Jego lokalizacja pozwala na obserwację okolicznych zatok oraz portów, co miało znaczenie w kontekście historycznym, gdyż stanowił on punkt orientacyjny dla żeglarzy. W pobliżu kościoła znajdują się również trzy cmentarze: pod wezwaniem św. Rocha, św. Grzegorza oraz św. Katarzyny. Niedaleko odkryto także pozostałości rzymskiej willi oraz punickie grobowce, co świadczy o bogatej historii tego regionu.
Historia kościoła
Historia Starego kościoła św. Katarzyny sięga średniowiecza. Początkowo w miejscu obecnego kościoła istniała kaplica poświęcona św. Katarzynie, której dokładny czas powstania nie jest znany. W XIX wieku sugerowano, że jej fundacja mogła być związana z usunięciem Arabów z Malty przez Rogera I Sycylijskiego w 1091 roku. Jednak współczesne badania wskazują, że chrześcijaństwo mogło być ponownie wprowadzone przez króla Rogera II w 1127 roku.
Kaplica przekształciła się w kościół parafialny na początku XV wieku i była jednym z kluczowych miejsc kultu w regionie południowo-wschodniej Malty. Podczas kolejnych stuleci kościół był wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany. W 1492 roku nastąpiła pierwsza istotna przebudowa, a kolejne miały miejsce w XVI i XVII wieku, kiedy dodano transept oraz kopułę.
Przebudowa i rozbudowa
W 1606 roku dokonano istotnej rozbudowy kościoła, która obejmowała budowę transeptu oraz nową kopułę. Niską kopułę zaprojektowano na wzór typowego sklepienia, co czyni ją jednym z najwcześniejszych tego typu przykładów na Malcie. Główna fasada kościoła ma renesansowy charakter, z oflankowanym wejściem i okrągłym oculusem.
Kolejnym ważnym momentem w historii kościoła był najazd turecki w 1614 roku, kiedy to siły osmańskie splądrowały Żejtun oraz uszkodziły budowlę. Po tym wydarzeniu nastąpiło odnowienie kościoła i wdrożenie prac konserwacyjnych.
Wnętrze kościoła
Wnętrze Starego kościoła św. Katarzyny zachwyca różnorodnością stylów architektonicznych i artystycznych detali. Znajdują się tam trzy główne ołtarze; centralny poświęcony jest męczeństwu św. Katarzyny, a dwa boczne poświęcone są Matce Bożej z Góry Karmel oraz papieżowi św. Grzegorzowi.
Obraz przedstawiający męczeństwo patronki kościoła był wcześniej zamieniony na inny obraz przypisywany maltańskiemu malarzowi Cassarino, znanemu ze swojego podobieństwa do dzieł Caravaggia. Wnętrze zdobią również figury świętych oraz barokowe rzeźby.
Sekretne przejścia
W 1969 roku odkryto sekretną przestrzeń pod dachem kościoła, gdzie znaleziono ludzkie szczątki oraz tajemnicze korytarze. Mówi się, że istniały plotki o takich przejściach przez wiele lat, jednak dopiero odkrycie przez robotników potwierdziło ich istnienie. Szczątki znalezione podczas tych prac budziły wiele spekulacji dotyczących ich pochodzenia i związku z wydarzeniami historycznymi.
Procesja św. Grzegorza
Pojęcie procesji św. Grzegorza jest głęboko zakorzenione w tradycji religijnej Żejtun. Co roku odbywa się tradycyjna procesja, która przyciąga wiernych z całej wyspy. Uroczystość ta ma swoje korzenie w modlitwach o pokój organizowanych przez biskupa Domenico Cubellesa w 1543 roku.
Pierwsza procesja miała miejsce 12 marca – dniu świętego Grzegorza – jednak później została przeniesiona na środę po Wielkanocy. Uczestnicy procesji gromadzą się przed katedrą w Mdinie i udają się do Żejtun, gdzie odwiedzają stary kościół i biorą udział w nabożeństwie.
Zakończenie
Stary kościół św. Katarzyny w Żejtun to nie tylko miejsce kultu religijnego; jest także świadkiem bogatej historii Malty i symbolem lokalnej tradycji religijnej oraz kulturowej. Dzięki licznym przebudowom i renowacjom udało się zachować jego unikalny charakter architektoniczny oraz duchowe dziedzictwo regionu.
Dzięki swoim wartościom historycznym i kulturowym, Stary kościół św. Katarzyny został uznany za zabytek narodowy pierwszej klasy i umieszczony na liście National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands, co zapewnia mu odpowiednią ochronę oraz przyciąga turystów poszukujących autentycznych doświadczeń związanych
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).